Guernica

Kinderen van Guernica is een project van Ambrosia‘s tafel waarin samen met leerlingen van het beroeps gewerkt werd rond gedigitaliseerd omroeparchief,  in functie van Vlaanderen in Beeld en het INgeBEELD-platfrom rond mediawijsheid.   Het initiatief voor dit project werd genomen door Gentse Politie,  en werd door Ambrosia‘s tafel verder uitgewerkt. De Politie van Gent kiest elk jaar een thema om rond te werken en dit jaar was dat thema "jeugd". In dat kader besloot de Politie om een wedstrijd rond vrede en samenwerking te organiseren  in alle Gentse scholen, waarbij de winnende klas zou mogen deelnemen aan Kids‘ Guernica. Kids‘ Guernica is een internationale artistieke beweging, opgestart door Art Japan Network, waarbij aan kinderen over de hele wereld gevraagd worden om een schilderij te maken rond vrede en samenwerking, met als inspiratie (en afmetingen) het Guernica-schilderij van Picasso. De leerlingen van het 5° jaar middelbaar beroepsonderwijs (afdeling Verzorging) van het  Sint-Vincentius Instituut in Gent wonnen de wedstrijd en mochten dus deelnemen aan  Kids‘ Guernica. In de vakken PAV (*) en plastische opvoeding  werd binnen de schooluren tijd vrijgemaakt om te werken rond vrede en samenwerking en om het doek voor te bereiden en te realiseren.  (*) in het beroepsonderwijs in Vlaanderen zijn de vakken die niet direct beroepsgericht zijn - zoals taal, wiskunde - gebundeld in het vak PAV - project algemene vakken - zodat meer projectmatig kan gewerkt worden). Binnen dat kader kwam uiteraard het thema Guernica aan de orde. Guernica - de Baskische stad die op 26 april 1937 - tijdens de Spaanse Burgeroorlog - door Duitse en Italiaanse bommenwerpers werd verwoest. Vanuit algemeen historisch oogpunt is dit bombardement belangrijk omdat dit het eerste terreurbombardement op een burgerdoelwit was in Europa,  en voor Hitler de aanloop betekende naar de bombardementen van Rotterdam en Londen. Maar daarnaast is Guernica kunsthistorisch belangrijk omdat dit bombardement de aanleiding was voor Picasso om wellicht één van de belangrijkste schilderijen van de 20° eeuw te schilderen. Op menselijk vlak heeft Guernica het leven van duizenden mensen ingrijpend veranderd. Want naar aanleiding van dat bombardement zijn de kinderen van Guernica naar het buitenland in veiligheid gebracht. Maar omdat kort daarop de Tweede Wereldoorlog uitbrak zijn velen van hen nooit meer naar huis teruggekeerd, met soms enorme trauma‘s als gevolg. Manuel Mùgica-Gonzalez is de zoon van één van die kinderen uit Guernica die in Gent is terechtgekomen en daar nooit meer is weggegaan. Manuel, die zelf bij de Politie werkt, komt (aan de hand van archiefmateriaal) in de klas vertellen over de  Spaanse Burgeroorlog, over het bombardement op Guernica en over het schilderij van Picasso. Maar tegelijk vertelt hij ook het heel persoonlijk levensverhaal van zijn vader en hoe dat verhaal van migratie hem en zijn kinderen getekend heeft. Hierdoor wordt het thema plots heel tastbaar en ontroerend. Maar ook herkenbaar: in de klas zit een jongen uit Sierra Leone waarvan de vader omkwam in de burgeroorlog in zijn land, en die ook helemaal alleen in Gent is toegekomen. En plots is de cirkel rond, en groeit het besef dat we allemaal kinderen van Guernica zijn. Het project wordt een project van de leerlingen zelf. Heel geconcentreerd werken ze aan de voorbereiding voor het beschilderen van het enorme doek ((bijna 4 op 8 meter). Het doek wordt geschilderd in het Gerechtsgebouw van Gent en opgehangen in het belangrijkste shoppingcentrum van de stad. In het Guernica project kwamen verschillende werkvormen samen: een algemene geschiedenisles over de Spaanse Burgeroorlog en het begin van de Tweede Wereldoorlog, een stukje kunstgeschiedenis aan de hand van het Guernica-doek van Picasso; gekoppeld aan het persoonlijk levensverhaal van Manuel en zijn vader en uiteindelijk de creatieve samenwerking van de leerlingen  rond het doek dat zij zelf geschilderd hebben. Dat was het project vanuit het standpunt van de leerlingen en de Politie, maar daarnaast was dit project voor Ambrosia‘s tafel ook belangrijk om ervaring op te doen op het vlak van  werken met digitaal archief in de klas. In Vlaanderen lopen twee pilootprojecten rond de digitalisering van archief: Vlaanderen in Beeld voor wat de digitalisering van omroeparchief betreft, en Archipel voor wat de archieven van musea en bibliotheken betreft. Het INgeBEELD-platform rond mediawijsheid - dat Ambrosia‘s tafel bouwt in opdracht van CANON-Cultuurcel van het Ministerie van Onderwijs - fungeert in beide projecten als eindgebruikers platform. Het Vlaanderen in Beeldplatform biedt gedigitaliseerd omroeparchief aan - onder meer voor gebruik in de klas. We hebben  fragmenten uit dat archief gebruikt om het algemeen (kunst) historisch kader te schetsen (de Spaanse Burgeroorlog, het bombardement van Guernica, en het schilderij van Picasso). Daarnaast hebben we het privé-archief van Manuel gebruikt om het verhaal van zijn vader te  vertellen. En dat materiaal hebben we samen met de bijdragen  van de leerlingen verwerkt tot de film Kinderen van Guernica. Die film zetten we dan weer op het platform voor mediawijsheid zodat dit traject anderen kan inspireren. Dat is de cirkel die we verder willen ontwikkelen. Waarbij - langs de aanbodzijde - de omroepen, de musea en de bibliotheken hun  gedigitaliseerde archieven ter beschikking stellen zodat - langs de gebruikerszijde - het onderwijsveld die archieven kan raadplegen en downloaden. Leerlingen en studenten kunnen dat archiefmateriaal bewerken of als inspiratie gebruiken om zelf weer nieuwe digitale content te maken. Die zelf gemaakte content wordt vervolgens via het platform voor mediawijsheid terug ter beschikking gesteld,  zodat ze andere leerkrachten en studenten kan inspireren om gelijkaardige trajecten op te zetten. Op die manier kan de digitalisering onze archieven opnieuw tot leven brengen, en worden de verhalen die er in besloten liggen,  tot inspiratie van nieuwe verhalen.